Một lần ngồi trò chuyện với tôi, nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích kể về bài hát Tiếng Chim Trong Vườn Bác:

- Tôi viết ca khúc này vào tháng Tư năm 1973. Hồi đó, tôi rất muốn viết một ca khúc cho các em nhưng gắn với Bác Hồ. Khi ấy, tôi đã đến thăm Lăng Bác nhiều lần nhưng vẫn chưa viết được. Ý tưởng trong đầu đã có, đấy là được nương tựa dưới bóng cây mát rượi của Bác Hồ. Nhưng phải đến buổi chiều nắng tháng Tư, ở Vườn hoa Chí Linh, tôi mới viết được ca khúc Tiếng Chim Trong Vườn Bác. Đó là buổi chiều thứ 3, thấy cây cao quá, tiếng chim cũng cao vút, trời thì trong xanh quá. Vậy là cảm hứng chợt đến, tôi ngồi đó và hoàn thành bài hát.

[...] Đỉnh cao trong sáng tác của nhạc sĩ Trần Kiết Tường là ca khúc Hồ Chí Minh Đẹp Nhất Tên Người. Điệu hò dân gian của vùng "gạo trắng nước trong" - Điệu hò Cần Thơ, còn gọi là Hát đối Cần Thơ - đã hiện ra mênh mang khôn cùng khi mở đầu khắc họa bằng âm thanh về vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh, với 6 lần so sánh bằng chữ "hơn" trong ca từ một cách tự nhiên:

Năm 1974 Ban Văn nghệ Đài TNVN làm việc ở tầng ba số nhà 45 phố Bà Triệu, nhạc sĩ Phong Nhã đã đến thăm và kể chuyện sáng tác, trong đó có bài Ai Yêu Bác Hồ Chí Minh Hơn Thiếu Niên Nhi Đồng.

Ông kể: Tôi phụ trách đội thiếu nhi Trúc Bạch. Hôm 02/09/1945, cả đội hơn 50 em đều mặc đẹp đến dự. Khi Bác Hồ hỏi "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?", người lớn thì trả lời rõ, còn các em thì trả lời có. Bài hát này tôi đã có ý tưởng từ năm 1944, một tuần sau ngày lễ Tuyên ngôn độc lập, tôi sửa lại và hoàn thành xong bài hát ấy. Lúc đầu tôi dùng chữ "Già Hồ", tình cờ đọc báo thấy có lá thư của người Tây Nguyên viết "Kính gửi Book Hồ (Bác Hồ)", nên tôi sửa lại là Bác Hồ. Ngay tên bài và câu hát đầu tiên lúc đầu tôi viết là "Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn các em nhi đồng", sau sửa lại là "thiếu niên nhi đồng" ..

[...] Bài hát Dấu Chân Phía Trước được nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn viết năm 1980, nhân kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 của Bác Hồ, nhưng 10 năm sau nó mới được phổ biến rộng rãi. Bài hát được sáng tác dựa trên lời bài thơ dài Dấu Chân Phía Trước của nhà thơ Hồ Thi Ka đăng trên báo Văn nghệ TPHCM.

Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn cho biết, ông luôn ấp ủ mong ước được viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhưng đề tài này đã được nhiều người viết, vì thế ông không khỏi lo lắng. Cơ duyên gặp được bài thơ Dấu Chân Phía Trước đã giúp ông nói hộ nỗi lòng không chỉ của người nhạc sĩ mà của cả con dân đất Việt dành cho vị lãnh tụ kính yêu. Khi viết, ông đã dành nhiều tình cảm, nét nhạc để khắc họa hình ảnh người thanh niên Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc một mình bôn ba khắp 5 châu, 4 biển tìm đường giải phóng dân tộc.

Ai đã từng đến thăm Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch đều lắng đọng, bùi ngùi khi được nghe những câu chuyện kể về cuộc sống giản dị, đời thường của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời. Một trong những câu chuyện ít người biết đến trong những ngày tháng trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về với thế giới người hiền là câu chuyện kể về tình yêu Người dành cho đất nước, dành cho những khúc hát dân ca. Câu chuyện giàu tính nhân văn đã tạo cảm hứng cho nhạc sĩ Trần Hoàn sáng tác nên bài hát Lời Bác Dặn Trước Lúc Đi Xa nhân dịp kỷ niệm 30 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩnh biệt toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta.

Nếu nhạc sĩ Văn Cao bất tử với những giai điệu trầm hùng, đầy nhiệt huyết của bài Quốc Ca thì nhạc sĩ Đỗ Minh cũng ghi danh muôn thuở với tác phẩm Chào Mừng Đảng Lao Động Việt Nam, sau được đổi tên là Chào Mừng Đảng Cộng Sản Việt Nam và từ lâu đã trở thành bài ca chính thức của Đảng ta.

Bài hát Chào Mừng Đảng Lao Động Việt Nam được nhạc sĩ Đỗ Minh sáng tác vào năm 1951 tại Thái Nguyên. Mặc dù lúc đó, nhạc sĩ chưa phải đảng viên, vừa tròn 25 tuổi, nhưng với không khí rạo rực của cao trào cách mạng, quân dân ta hồ hởi đón mừng ngày Đảng ta chính thức lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam, ông đã sáng tác bài hát Chào Mừng Đảng Lao Động Việt Nam với tất cả tấm lòng thành kính của mình.

Ca khúc Ta Có Hẹn Với Tháng Năm của Hồ Tiến Đạt qua giọng hát Nguyên Hà vẽ ra khoảng trời ký ức về tháng 5 dịu dàng nhưng man mác buồn.

Trang nhật ký tháng 5 của bạn viết gì?

"Tỏ tình vào một ngày tháng 5 và đã bị từ chối"

"Người con gái tôi thương sinh tháng 5"

"Yêu một chàng trai tháng 5, chờ một cái hẹn chẳng bao giờ đến"

[...] Trong những năm tháng gian khổ chống chiến tranh phá hoại của địch trên miền Bắc, những tuyến đường Trường Sơn với những đoàn Thanh niên xung phong ngày đêm mở đường dưới bom đạn là đối tượng từng thu hút các văn nghệ sĩ tìm đến để có cảm hứng sáng tác phục vụ sự nghiệp chống Mỹ cứu nước. Năm 1966, Xuân Giao tham gia đoàn nhạc sĩ đến với các chàng trai, cô gái dũng cảm ấy trên tuyến đường Trường Sơn khu 4 (cũ). Ông gặp gỡ các bạn trẻ Thanh niên xung phong trên tuyến đường Vĩnh Linh, Quảng Bình, nơi chịu nhiều bom đạn ác liệt và là nơi bắn rơi nhiều máy bay giặc. Bài hát Cô Gái Mở Đường ra đời tại nơi đây, sau khi đoàn đến thăm một đơn vị nữ Thanh niên xung phong với những cô gái "lên rừng, cây xanh mở lối", "lên núi, núi ngả cúi đầu" ..

Người yêu nhạc nhớ mãi nhạc sĩ Vũ Trọng Hối, với hai ca khúc hay nhất của ông, Đường Tôi Đi Dài Theo Đất Nước và Bước Chân Trên Dải Trường Sơn đã làm nên tên tuổi của ông trong làng nhạc Việt Nam hiện đại. Cả hai bài đều được sáng tác trong thời gian đi dọc Trường Sơn với đoàn văn nghệ sĩ [...]

---

- Bài viết: Âm vang trên đường xẻ dọc Trường Sơn, đi cứu nước
- Tác giả: Nhạc sĩ Trương Quang Lục
- Nguồn tin: Báo Sài Gòn Giải Phóng
- Xuất bản: 2012.02.21 23:11
- Đường dẫn: https://www.sggp.org.vn/
- Thời gian khai thác: 2022.04.23 21:41 VST
- Lưu trữ: PDF

PV: Nhắc đến nhạc sĩ Huy Thục, chắc hẳn khán giả sẽ nhắc đến ca khúc bất hủ Bác Đang Cùng Chúng Cháu Hành Quân - nhạc phẩm viết về Bác và những người lính gây tiếng vang lớn đến thế hệ mai sau. Ông có thể chia sẻ đôi điều về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm này?

Nhạc sĩ Huy Thục: Hơn 40 năm trước, khi hay tin Bác mất, tôi đã cùng những nhạc sĩ quân đội khác có mặt tại Hà Nội để viếng Người. Sau đó, chúng tôi nhanh chóng trở lại chiến trường để cùng chia buồn với những người đồng đội, đồng bào cả dân tộc và cũng là để cảm nhận sâu hơn về nỗi đau của những người lính đang trực tiếp chiến đấu trên mặt trận ngày ấy. Bao trùm là không khí tang thương, đau buồn và tôi đã trăn trở, suy nghĩ để viết nên hợp xướng ca khúc Bác Đang Cùng Chúng Cháu Hành Quân.