14 năm trôi qua kể từ ngày nhạc sỹ tài hoa Trịnh Công Sơn đi vào cát bụi. Nhưng những ca khúc của "người hát rong qua nhiều thế hệ" ấy đã vượt qua mọi lằn ranh, biên giới để làm rung động mãi trái tim của hàng triệu người mộ điệu. Ít ai biết, ca khúc Huyền Thoại Mẹ - bài ca đi cùng năm tháng của ông lại được lấy cảm hứng từ hình ảnh mẹ Suốt của quê hương Quảng Bình.

[...] Thời gian đầu, Chung không được ba mẹ ủng hộ khi thay vì nối nghiệp ba trở thành chuyên gia trong lĩnh vực âm thanh ánh sáng sân khấu, hay nghe lời mẹ làm một công việc liên quan đến kỹ thuật hay ổn định trong một cơ quan nhà nước. Vì vậy, có thời gian Chung rời gia đình với quyết tâm đạt được tâm nguyện của mình, thuyết phục ba mẹ bằng những hiệu quả thực tế từ âm nhạc mang lại. Khi xa nhà, Chung mới thấu hiểu được tình yêu thương mà gia đình và Mẹ dành cho. Đằng sau bài hát thứ hai Chung viết tặng Mẹ: Thư Của Mẹ là một câu chuyện cảm động.

[...] Ca Dao Mẹ là một trong những ca khúc thành công của Trịnh Công Sơn khi viết về hình ảnh người mẹ cùng với sự hy sinh, mất mát, thiệt thòi của họ trong chiến tranh. Mỗi ca từ, mỗi giai điệu như tiếng khóc, như giọt nước mắt khóc cho mẹ.

"Mẹ ngồi ru con đong đưa võng buồn đong đưa võng buồn/ Mẹ ngồi ru con mây qua đầu ghềnh lạy trời mưa tuôn/ Lạy trời mưa tuôn cho đất sợi mềm hạt mầm vun lên/ Mẹ ngồi ru con nước mắt nhọc nhằn xót xa đời mình". Tiết tấu bài hát chậm rãi, đều đều như tiếng thở than, xa xót.

Nhắc đến nhạc sĩ Thu Hồ, chúng ta thường nhớ đến ca khúc Quê Mẹ, là ca khúc đầu tay và cũng là ca khúc nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của ông, đồng thời được xem là một trong những bài hay nhất viết về mẹ, có lời ca thật tha thiết:

Đêm khuya trăng mơ mắt trông về trong cõi xa mờ
Nơi xa xăm kia tôi say nhìn quê cũ dấu yêu
Ôi tình quê hương nơi chốn xưa có người mẹ hiền
Tóc màu hoa bạc chiều chiều mắt ngấn lệ vì con [...]

Mùa Vu lan, người ta hay hát những ca khúc về mẹ như Lòng mẹ (Y Vân), Bông hồng cài áo (Phạm Thế Mỹ), Mẹ tôi (Nhị Hà), Quê mẹ (Thu Hồ) .. Và gần đây, có một ca khúc mới được sáng tác mà nếu đã nghe thì chắc chắn rằng bạn sẽ thấy lòng mình thắt lại - ca khúc Cõng Mẹ Đi Chơi của Trần Quế Sơn.

---

"Tôi vẫn hay khóc khi nhớ về mẹ"

Cõng Mẹ Đi Chơi đã từng được Ánh Tuyết, Quang Linh, Đỗ Quyên và nhiều ca sĩ khác hát nhưng thú thật tôi vẫn thích chính tác giả hát ca khúc này, mặc dầu Sơn xử lý bài hát không tinh tế bằng ca sĩ chuyên nghiệp nhưng nhìn anh hát hầu như ai cũng phải bật khóc. Tôi đã nhiều lần nghe Sơn hát. Nhiều lần nước mắt ngập mi ..

[...] Nguyễn Văn Chung là tác giả của hàng loạt ca khúc nổi tiếng như: Vầng Trăng Khóc, Con Đường Mưa, Đêm Trăng Tình yêu, Chiếc Khăn Gió Ấm .. Anh viết Nhật Ký Của Mẹ vào năm 2008, đến năm 2011 mới thu âm và phát hành trên mạng. Mãi đến tháng 03/2012, nhạc sĩ mới quay video tranh cát ca khúc này, phát hành phổ biến.

Xuất phát từ ý tưởng là quà tặng sinh nhật mẹ của mình, năm 2008, nhạc sĩ đã mong muốn có một sáng tác mang góc nhìn khác với những ca khúc về mẹ quen thuộc bấy lâu. Anh quyết định chọn lọc lời nhạc như những trang nhật ký của người mẹ dõi theo con mình qua tháng năm. Anh mất ba ngày suy ngẫm, sửa câu từ và hoàn tất sáng tác vào 5h sáng ngày thứ tư trong quá trình sáng tác. Lời bài hát gồm sáu trang nhật ký xuyên suốt những xúc cảm của người mẹ khi mang thai, sinh nở, con tập nói, tập đi, đến trường, có những rung động đầu đời và trưởng thành rồi đi làm xa.

[...] "Năm 1988, tôi viết ca khúc Cả Nhà Thương Nhau tặng vợ con sau những năm công tác ở miền núi xa xôi. Bài hát này tôi chỉ sáng tác trong vòng 15 phút. Năm 1989 có cuộc thi ca khúc thiếu nhi, tôi gửi đi thi cho vui, đâu ngờ được giải Nhất. Khi vào TP.HCM nhận giải, tôi tìm đến thăm để cảm ơn cháu bé đã thể hiện thành công ca khúc. Cháu sống cùng mẹ trong một căn gác nhỏ. Ba cháu đã bỏ đi từ khi cháu chưa chào đời. Trên căn gác này, tôi thật xúc động khi nghe bé vừa ca vừa khóc" - nhạc sĩ Phan Văn Minh chia sẻ [...]

"Trong đêm giao thừa năm 1997, Thảo đã thắp 3 ngọn nến cầu nguyện sẽ sinh con gái. Hình ảnh ấy khiến tôi mơ ước về một gia đình hạnh phúc, vợ chồng con cái sum vầy cùng ca hát, kể cho nhau nghe những câu chuyện cổ tích". Ngọc Lễ đã kể như vậy về hoàn cảnh ra đời của Ba Ngọn Nến Lung Linh, được giới chuyên môn đánh giá là Ca khúc về gia đình hay nhất.

[...] Có một bài hát mà có lẽ không một ai không từng hát qua hoặc từng chí ít nghe con cháu mình hát. Đó là bài: Cô Và Mẹ. Bài hát ra đời vào năm 1974, đó là khi gia đình của nhạc sĩ lại chuyển về ở khu tập thể Khương Thượng, quận Đống Đa. Vợ chồng nhạc sĩ lại tìm đến một trường mẫu giáo ở gần nhà là trường Mầm non Đống Đa ở khu Kim Liên để gửi cô con gái út, lúc này đã lên mẫu giáo lớn.

[...] Trong nhiều bài hát cho thiếu nhi, có những bài nằm lòng trong nhiều thế thệ, thậm chí những cô bé, cậu bé khi xưa nay tóc đã bắt đầu điểm sợi bạc nhưng vẫn thuộc. Bài hát: Trường Cháu Là Trường Mầm Non là một bài như thế, và nó có hoàn cảnh ra đời khá thú vị. Đó là vào dịp cuối năm 1972, gia đình nhạc sĩ ở phố Đại La (Hà Nội), bị máy bay Mĩ  ném bom phá sập. Sau đó gia đình nhạc sĩ sơ tán về ở tạm cơ quan Đài Tiếng nói Việt Nam 58 phố Quán Sứ, Hà Nội.