Hát Với Chú Ve Con được viết năm 1984 về một câu chuyện buồn. Lúc đó nhạc sĩ Thanh Tùng yêu một cô gái rất đẹp nhưng lại có một số phận đau đớn. Vì cuộc sống xô đẩy mà cô ấy trở thành tiếp viên và không còn tin vào tình yêu nữa, dù ông đã rất cố gắng chứng minh điều đó. Rồi sau đó, cô ấy ra nước ngoài đoàn tụ gia đình và mang theo ca khúc Hát Với Chú Ve Con do nhạc sĩ Thanh Tùng viết vội tặng lúc chia tay.

Theo lời của danh ca Bảo Yến, nhạc sĩ Quốc Dũng đã viết Chuyện Hợp Tan cho hai người bạn trước khi chia tay đi Mỹ, trong đó có mối tình nhỏ của các người bạn đó. "Anh viết chuyện hợp tan để miêu tả chuyện ly hợp thường tình của cuộc đời, bài hát viết cho người nam nhiều hơn nữ", Bảo Yến nói.

---

Đọc thêm: Quốc Dũng & Những sáng tác để đời

Ngọc Sơn cho biết anh sáng tác Tình Cha từ khi còn là cậu bé 16 tuổi. Đó là bài hát khắc họa tình phụ tử đầy nghẹn ngào. "Thực sự hồi nhỏ, Ngọc Sơn thương cha mẹ, cứ xa chút xíu là khóc. Và bây giờ cũng vậy, Ngọc Sơn thương cha mẹ, thương đại gia đình. Ngọc Sơn xem tất cả là đại gia đình của mình. Bởi vì không chỉ Ngọc Sơn là người con có hiếu .. Ngọc Sơn chỉ là người viết, truyền tải, nói hộ cảm xúc, tiếng lòng, tình yêu của mình đối với tình cha, lòng mẹ mà thôi .."

Nhạc sĩ Thanh Tùng kể về mối tình trong Trái Tim Không Ngủ Yên rằng: khi có việc phải ra Hà Nội gấp, nhạc sĩ đã không kịp mua quà tặng cho một người đẹp mới quen, bèn bỏ tiền vào phong thư và ghi "em mua giúp anh một món quà cho mình". Không ngờ cô gái nghĩ người nhạc sĩ coi thường mình, làm Thanh Tùng "ấm ức" lắm.

Nhạc sĩ Lê Cao Phan chia sẻ về hoàn cảnh sáng tác nhạc phẩm Phật Giáo Việt Nam rằng:

Tôi viết ca khúc Phật Giáo Việt Nam đúng vào tối mùng 09 tháng 05 năm 1951, trong dịp đại hội thống nhất Phật giáo ba miền Bắc Trung Nam, diễn ra từ ngày 06-10 tại chùa Từ Đàm (Huế). Đây là lần đầu tiên một đại hội Phật giáo được tổ chức nên đại biểu về dự rất đông.

Là một bản tình ca quen thuộc với nhiều người nhưng nhạc sĩ Thanh Tùng đã viết Hoa Tím Ngoài Sân không phải để kể về một câu chuyện tình yêu của mình. Hoàn cảnh ra đời của bài hát này khá đơn giản.

Thuở ấy, hẻm Cây điệp nhà nhạc sĩ Thanh Tùng có cô Tôn Nữ Minh Tâm đoạt giải Á hậu Áo dài đầu tiên của TP HCM. Cô này rất đẹp và thường đi bộ qua cửa nhà nhạc sĩ. Không hiểu vô tình hay cố ý mà qua cửa nhà ông, cô thường đi rất chậm hoặc ngó nghiêng làm dáng. Chính vì thế mà ông đã viết:

Ngọc Sơn kể năm 1987, khi còn là sinh viên trường nhạc, anh được khán giả yêu mến và ủng hộ qua nhạc phẩm có tên Nhớ (của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu). Giữa ánh hào quang của sự thành công bất ngờ, Ngọc Sơn chỉ cảm thấy nhớ nhung, biết ơn và ước có mẹ ở bên cạnh. Chính cảm xúc đong đầy của một đứa con xa quê đã gợi cho anh cảm hứng viết ca khúc Lòng Mẹ.

Danh ca Bảo Yến xúc động kể câu chuyện của người nhạc sĩ sáng tác ca khúc Chiều Hạ Vàng: "Nhạc sĩ Nguyễn Bá Nghiêm - anh ở Vũng Tàu, xuống đặt chị 6 bài, trong đó có Chiều Hạ Vàng. Anh Dũng (nhạc sĩ Quốc Dũng, chồng ca sĩ Bảo Yến - PV) hòa âm phối khí để chị hát 6 bài. Chị trộn thêm mấy bài của anh Hoàng Phương vô, để chị làm nên một cái băng Gò Công thứ nhất. Nhưng một năm sau chị nghe tin anh Bá Nghiêm bị tai nạn trên đường từ Vũng Tàu về thành phố cho nên chị buồn. Vì anh dành hết tất cả những tình cảm và tâm tư, anh viết trong một chiều hạ nắng vàng đó với tình yêu của mình mà cuối cùng anh chết trên đường. Trong khi chị được nổi tiếng mà anh không được thưởng thức bản nhạc của mình nổi tiếng".

Vào cuối thập niên 1950, Y Vân là nhạc công chơi đại hồ cầm cho các nhà hàng ở Sài Gòn để kiếm tiền nuôi mẹ và 2 em. Mỗi đêm khi anh đi chơi nhạc thì bà cụ ở nhà bê thau quần áo của anh ra giặt ở máy nước công cộng. Có một đêm, bà cụ giặt đến 2 giờ sáng thì bị cảnh sát bắt vì vi phạm lệnh giới nghiêm. Sáng ra, khi biết chuyện, Y Vân đã vừa khóc vừa viết Lòng Mẹ:

Năm 1958, hưởng ứng cuộc thi sáng tác đề tài về người con gái miền Nam. Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn tình cờ đọc được câu chuyện về Võ Thị Sáu trong tác phẩm Vượt Côn Đảo của nhà văn Phùng Quán, trong đó có chi tiết: thời thơ bé chị Sáu rất thích chơi hoa lê-ki-ma. Nhạc sĩ thấy có thể lấy lê-ki-ma làm hình tượng cho Võ Thị Sáu, nên trong lời bài hát Biết Ơn Chị Võ Thị Sáu có câu: