Nhà thơ Đỗ Trung Quân sinh ngày 19 tháng 01 năm 1955 tại Sài Gòn. Đỗ Trung Quân vừa là bút danh vừa là tên thật của ông. Theo bài phỏng vấn trên báo VietnamNews giữa năm 2005 thì trong khai sinh của ông không có tên cha. Ông được mẹ là bà Đỗ Thị Hảo nuôi lớn đến năm 15 tuổi thì mẹ mất. Ông tiếp tục mưu sinh và sau khi tốt nghiệp Tú tài, ông vào học tại Viện Đại học Vạn Hạnh.

Hoàn cảnh sáng tác nhạc phẩm Linh Hồn Tượng Đá được nhà báo Hà Đình Nguyên của Báo Thanh Niên ghi lại như sau:

---

Một ngày cuối tuần của năm 1970, ba nhạc sĩ Lê Dinh, Minh Kỳ, Anh Bằng rủ nhau đi ô tô ra Vũng Tàu chơi. Khi xe đến Bãi Trước, họ thấy ba cô gái mặc áo dài đi giữa trưa nắng nóng. Khi ấy nhạc sĩ Anh Bằng lái xe, nhạc sĩ Minh Kỳ ngồi phía trước, nhạc sĩ Lê Dinh ngồi ghế sau. Bất ngờ Minh Kỳ nói với Anh Bằng: "Bằng ơi, dừng xe lại cho ba cô đó lên đi chung với mình. Nắng như vầy mà 3 cô đi bộ tội nghiệp quá!". Do tính hơi nhát, Anh Bằng bảo: "Thôi, ông đi mời đi, tôi không đi đâu". Thấy 2 người bạn cứ đùn đẩy nên nhạc sĩ Minh Kỳ nói: "Thôi, dừng xe lại để tôi đi cho".

Bài thơ Bài Học Đầu Cho Con lúc đầu được nhà thơ Đỗ Trung Quân làm đề tặng bé Quỳnh Anh (con của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, khi đó mới một tuổi), đăng lần đầu năm 1986 trên báo Khăn quàng đỏ. Khi đăng bài này thì người biên tập (Việt Nga, con của nhà thơ Lê Giang) có bỏ một vài đoạn và thêm một câu "Sẽ không lớn nổi thành người" ở cuối cùng. Trong tập thơ Cỏ hoa cần gặp (1991), tác giả đã đăng lại nguyên bản như bên dưới. Tuy nhiên, bài hát Quê Hương của nhạc sĩ Giáp Văn Thạch đã được phổ nhạc theo bài đăng năm 1986.

Năm 1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng vừa khánh thành, nhà thơ Viễn Phương ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ. Bài thơ Viếng Lăng Bác được sáng tác trong dịp đó, in trong tập thơ Như mây mùa xuân (1978), và sau được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc thành bài hát cùng tên.

Sao Em Nỡ Vội Lấy Chồng hay Lá Diêu Bông được nhạc sĩ Trần Tiến sáng tác vào năm 1990, phỏng theo bài thơ Lá Diêu Bông của nhà thơ Hoàng Cầm, nhằm tuyên truyền cho phong trào Dân số - Kế hoạch hóa gia đình - một phong trào được Liên Hợp Quốc bảo trợ.

---

Tâm sự của nhà thơ Hoàng Cầm

Bài thơ Lá Diêu Bông tôi viết về một câu chuyện có thật, câu chuyện về mối tình đầu tiên trong đời tôi. Vào một đêm năm 1959, khoảng 3 giờ sáng, tôi chợt tỉnh giấc rồi thao thức không ngủ lại được. Căn nhà ở phố Lý Quốc Sư nằm sâu phía trong, lại thêm thuở ấy ban đêm không có tiếng xe tiếng còi ầm ĩ như bây giờ, nên đêm khuya càng thêm thanh vắng. Chợt tôi thấy lóe trong đầu văng vẳng mấy câu thơ do một người đàn bà đọc bằng giọng lanh lảnh: Váy Ðình Bảng buông chùng cửa võng ..

Bài thơ Thuyền Và Biển của nhà thơ Xuân Quỳnh được nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc thành bài hát cùng tên.

---

Đọc thêm:
Thơ tình cuối mùa thu - thơ: Xuân Quỳnh, nhạc: Phan Huỳnh Điểu

---

Lời thơ

Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và biển:

"Từ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi

Lòng thuyền nhiều khát vọng
Và tình biển bao la
Thuyền đi hoài không mỏi
Biển vẫn xa... còn xa

Những đêm trăng hiền từ
Biển như cô gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ

Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)

Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu

Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau - rạn vỡ

Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió"

Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố

Theo bà Kha Thị Đàng thì con đường đã làm nên cảm hứng cho nhạc sỹ Châu Kỳ cùng người bạn thân của mình là nhà thơ Hồ Đình Phương viết lên ca khúc Con Đường Xưa Em Đi là con một con đường đất nhỏ nằm sau Nhà máy giấy Tân Mai - TP Biên Hoà (thuộc Đồng Nai bây giờ).

Bà kể: "Ngày đó tôi làm kế toán ở nhà máy giấy Tân Mai, anh Hồ Đình Phương cũng đang làm phó giám đốc hành chính ở đây. Phía sau nhà máy có dãy nhà tập thể cho công nhân nghỉ ngơi và nối tới nhà máy là con đường mòn xuyên qua một cánh đồng lúa. Chúng tôi thường qua lại trên con đường đó. Cứ mỗi lần thấy tôi đi qua anh Hồ Đình Phương lại nói vui với tôi câu 'Con đường xưa em đi'.

Nhạc sĩ Thanh Tùng tên đầy đủ là Nguyễn Thanh Tùng (hồi nhỏ ông có tên là Nguyễn Thanh Tịnh, hay còn gọi là Tịnh béo) sinh ngày 15 tháng 09 năm 1948 tại Nha Trang, Khánh Hòa. Năm 6 tuổi ông theo cha mẹ tập kết ra Bắc và lớn lên tại Hà Nội. Sau đó, ông sang học tại Nhạc viện Bình Nhưỡng, Triều Tiên và tốt nghiệp năm 23 tuổi.

PV: Thưa nhạc sĩ Văn Dung, xưa nay, ông chỉ nhận mình là một nhà báo, tuy nhiên, những dấu ấn mà ông đã để lại trong âm nhạc Việt Nam đương đại thì không thể phủ nhận được. Vậy, ngày xưa, nhà báo Văn Dung đã đến với âm nhạc như thế nào?

Tôi tốt nghiệp trường báo chí Trung ương (Phân hiệu II của Trường Nguyễn Ái Quốc) sau đó cuối năm 1960 tôi về công tác tại Ban Công nghiệp Đài Tiếng nói Việt Nam, lúc đó, cần có người làm công tác biên tập phát thanh âm nhạc, tôi được chuyển sang làm công việc này. Khi làm công việc này, tôi nghĩ việc đầu tiên là phải học âm nhạc và để hiểu được cái hay cái đẹp của âm nhạc đặc biệt là trong một giai đoạn lịch sử tiếp tục giải phóng miền Nam, xây dựng chủ nghĩa xã hội trên miền Bắc và thực sự trong công tác này tôi có nhiều điều kiện cập nhật thông tin và được đi nhiều trên những công trường xây dựng trên những tuyến lửa các tỉnh miền Trung Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình .. những năm Mỹ dùng không quân đánh phá miền Bắc, đặc biệt từ khoảng thời gian năm 1965 đến 1971, tôi đã có dịp đi thực tế sáng tác ở phía Bắc Quảng Trị: Khe Sanh, Trường Sơn, Đường 9 Nam Lào, ở đó tôi đã viết: "Giải phóng quân ta ra đi" (1965), "Tiến về Khe Sanh" (1968), "Đường Trường Sơn xe anh qua", "Bài ca Đường 9 chiến thắng" (1971) .. Cũng từ đó, nhiều ca khúc viết về các ngành nghề như công nghiệp, nông nghiệp, hầm mỏ, xây dựng đã ra đời trong thời điểm này.

Bài thơ Hà Nội - phố được nhà thơ Phan Vũ sáng tác vào tháng 12 năm 1972 khi miền Bắc Việt Nam đang trong giai đoạn ác liệt của chiến tranh, không quân Mỹ đang leo thang đánh phá Hà Nội. Sau này nhạc sĩ Phú Quang khi đọc tác phẩm đã phổ nhạc cho bài thơ. Nhạc sĩ Phú Quang tâm sự ông sáng tác Em Ơi Hà Nội Phố bằng: