Ngày ấy, Phùng Thị Cúc, hoa khôi của trường nữ sinh Đồng Khánh – Huế, nổi bật với vẻ đẹp kiều diễm, đôi mắt lấp lánh buồn và nụ cười có má lúm duyên dáng. Lưu Trọng Lư, thi sĩ với hồn thơ mộng mơ, quê ở Quảng Bình, cũng đã từng sống thời gian dài ở Huế trước khi ra Hà Nội học.

Một ngày nọ, trên chuyến xe lửa từ Huế ra Hà Nội, định mệnh đã sắp đặt cho họ ngồi chung một khoang. Cô nữ sinh lặng lẽ ngắm cảnh hai bên đường, còn chàng thi sĩ thì đắm mình trong vẻ đẹp thanh tao của người thiếu nữ. Khi biết cô lần đầu đến Hà Nội, Lưu Trọng Lư đã ngỏ ý đưa cô về tận nơi. Đó là một căn gác nhỏ, nơi bạn bè và chị em của cô Cúc đang ở. Cuộc gặp gỡ đầu tiên ấy chỉ dừng lại ở ánh mắt, trong im lặng.

Anh Lê Duy Lâm - con trai cố nhạc sĩ Thanh Sơn chia sẻ về "mối tình" của cha khi sáng tác bài hát Yêu Cô Gái Bạc Liêu.

Anh nói: "Tại sao có một địa danh Bạc Liêu mà cha tôi phải viết đi viết lại đến hai, ba bài là vì bà nội tôi là người Bạc Liêu, làm nghề mua bán trên ghe. Bà đi đến Sóc Trăng và gặp ông nội. Vì vậy, cha tôi muốn tôn vinh lên tình yêu của cha mẹ mình. Cha bảo muốn có một trách nhiệm gì đó với quê ngoại của mình".

Nhạc phẩm Anh cứ hẹn được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc từ bài thơ Ngập Ngừng của nhà thơ Hồ Dzếnh.

---

Ngập Ngừng là một bài thơ nổi tiếng của Hồ Dzếnh, nằm trong tập thơ "Quê Ngoại", xuất bản năm 1943.

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!
Ðể lòng buồn tôi dạo khắp trong sân
Ngó trên tay, thuốc lá cháy lụi dần…
Tôi nói khẽ: Gớm, làm sao nhớ thế?

⚠ Lưu ý: Nội dung bài viết có chứa yếu tố chính trị. Quý Cô Bác, Anh Chị vui lòng cân nhắc trước khi đọc.

Trong những sáng tác nổi tiếng của nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng, có lẽ ca khúc Vòng Tay Giữ Trọn Ân Tình sáng tác năm 1965 là được công chúng biết đến rộng rãi nhất. Bài hát nói về nỗi lòng của một người phụ nữ chờ chồng/chờ người yêu ở phương xa, mong đợi người về nối lại tình duyên. Tuy nhiên có lẽ không có nhiều người biết rằng đây là một ca khúc nhạc chiêu hồi.

Ca sĩ Khánh Ly kể lại rằng vào năm 1967, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đưa bài hát này cho bà và nói rằng ông đã sáng tác trong một lần ghé thăm Đà Lạt - khi đang dạo chơi trong rừng, nhạc sĩ ngồi nghỉ chân cạnh một con suối nhỏ và vô tình thấy một cô gái chân trần đang bước qua suối, nắng vàng rực rỡ trên mái tóc và trên toàn thân cô, gió thổi tung bay tà áo và đùa trên làn tóc.

"Chỉ còn hai giờ nữa là năm sẽ hết. Ánh ơi! Ánh ơi! Ánh ơi anh đi ra phố uống rượu một tí rồi sẽ về viết tiếp cho Ánh, Ánh nghe. Tất cả những gì linh thiêng nhất, anh đã kết tụ lại để nghĩ về Ánh. Cho một ngày, một đêm, một giờ cuối cùng của năm. Những buổi sáng này, anh lại đi qua từng bãi sương mù và từng bãi hoa cỏ tím. Mặt trời lên, hoa cỏ trông xa như tơ tím ngát. Những ngày nằm vùi ở đây không còn ai, anh đã ngồi trong mùng và viết xong bản "Còn Tuổi Nào Cho Em". Ánh có buồn lắm không? Hãy ngước mắt lên cho anh nhìn, Mây sẽ kết trên vùng mắt đó. Anh đã nói thế. Trong lời ca "Còn Tuổi Nào Cho Em", cho Ánh. Có bằng lòng thế không Ánh?" (thư Blao, 31.12.1964).

Nỗi Nhớ Mùa Đông ra đời trong một ngày hè của Sài Gòn, khi nhạc sĩ nhớ da diết cái lạnh xứ Bắc, nhớ người thân và bạn bè. Khi đọc bài thơ ngắn Không đề gửi mùa đông của Thảo Phương, ông xúc động và đồng cảm rồi viết thêm ca từ tạo nên nhạc phẩm hoàn chỉnh.

Nhạc sĩ dùng "gió mùa đông bắc se lòng", "tiếng chuông chùa xa vắng" .. gợi cảm giác lạnh lẽo và nỗi nhớ bất tận. Một Hà Nội hoài cổ, cũ kỹ, buồn nhưng bình yên đến lạ lùng. Câu hát "Làm sao về được mùa đông" như lời Phú Quang thúc giục những gì đẹp đẽ trong quá khứ quay trở lại, để rồi cuối cùng phải "thôi đành ru lòng mình vậy, vờ như mùa đông đã về" ..

Trong một lần lên Đà Lạt biểu diễn vào năm 1970, nhạc sĩ Lam Phương ngồi từ một căn nhà trọ nhìn xuống một góc phố cô quạnh vào ngày chủ nhật, và cảnh tượng thành phố lúc ấy đã tạo cảm hứng cho nhạc sĩ sáng tác Thành Phố Buồn.

Được biết, ca khúc này sau đó đã mang đến cho nhạc sĩ một khoản tiền lên tới 12 triệu đồng VNCH, tương đương với $500,000 vào thời điểm hiện tại và gấp 240 lần lương tháng của một đại tá Quân lực VNCH. Đây cũng chính là một trong những ca khúc hỗ trợ đưa tên tuổi Chế Linh lên đỉnh cao sự nghiệp.

Lỡ Hẹn Với Dòng Lam là ca khúc được nhiều ca sĩ thể hiện rất thành công và được người nghe đón nhận, tìm kiếm rất nhiều. Song ít ai biết về hoàn cảnh ra đời của bài thơ và từ bài thơ của nhà thơ Nguyễn Khắc Tú được nhạc sĩ Lê Xuân Hòa phổ nhạc và không ngờ chỉ sau một thời gian ngắn đã gây hiệu ứng hot đến vậy.

PV: Ông viết Tiếng Hát Giữa Rừng Pắc Bó nhưng chưa một lần đặt chân đến mảnh đất này. Yếu tố nào giúp ông sáng tác được một ca khúc có ý nghĩa như vậy?

"Tôi có bạn thân là NSND Quốc Hương, một ca sĩ miền Bắc nhưng hoạt động âm nhạc rất nổi tiếng ở chiến trường Nam Bộ. Khi ra Bắc tập kết, anh ấy và tôi cùng ở Đoàn Ca múa Nhân dân Trung ương và anh ấy thường gợi ý cho tôi viết một ca khúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh để thể hiện lòng tôn kính của anh em nghệ sĩ. Lòng kính trọng Bác và sự tri âm của Quốc Hương là tiền đề để tôi chấp bút" - nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ.